Planetarium – obiekt lub urządzenie służące do odtwarzania wyglądu nieba w różnych szerokościach geograficznych oraz ruchów ciał niebieskich, a także zespół urządzeń i obiektów przeznaczonych do nauczania i popularyzacji astronomii.

Zamiar skonstruowania "sztucznego nieba" jest prawie tak stary jak sama astronomia. Już w X wieku p.n.e. budowano pierwsze globusy nieba, a w III wieku p.n.e. Archimedes zbudował, napędzane wodą urządzenie do demonstrowania ruchu gwiazd i planet. Od czasów Kopernika do początku XX wieku budowano wiele różnych urządzeń służących do demonstrowania ruchu planet. Urządzenia te: planetaria, planetolabia, stellaria, telluria, lunaria itp., były urządzeniami czysto mechanicznymi i w porównaniu ze współczesnymi planetariami bardzo prymitywnymi.

Pierwsze współczesne planetarium wyprodukowały zakłady Zeissa w latach 1919-1924. Konstruktorem był pracownik firmy Zeiss, niemiecki inżynier, prof. dr Walter Bauersfeld. Jego pomysł, polegający na umieszczeniu szeregu projektorów na powierzchni ruchomej kuli i rzutowaniu obrazów gwiazd i planet na kulisty ekran, jest powszechnie stosowany do dzisiaj.

Chociaż zasadniczo przez planetarium rozumiemy planetarium stałe (stacjonarne), to od kilkunastu lat na świecie coraz liczniej pojawiają się planetaria przenośne (mobilne), organizujące pokazy nieba w specjalnym rozkładanym namiocie, przyjmującym po nadmuchaniu kształt półsferycznej kopuły imitującej nieboskłon. Jakość tych pokazów zazwyczaj nie dorównuje jakości seansów prezentowanych w planetariach stacjonarnych.

na podstawie: Wikipedia, Planetarium.pl

______________________________________________________________________________
 

- Planetarium im. M. Kopernika, Chorzów, Wojewódzki Park Kultury
- Planetarium im. M. Kopernika, Grudziądz, ul. Hoffmanna 1/7
- Planetarium w Muzeum Techniki Warszawa, Muzeum Techniki, PKiN
- Planetarium Lotów Kosmicznych, Olsztyn, ul. Marszałka Piłsudzkiego 38
- Planetarium Muzeum im. M. Kopernika, Frombork, ul. Katedralna 8
- Planetarium Instytutu Nawigacji i Hydrografii AMW, Gdynia, ul. - Śmidowicza 69
- Planetarium Wyższej Szkoły Morskiej Gdynia, Al. Zjednoczenia 3
- Planetarium (w Jednostce Wojsk.) Komorowo k/ Ostrowii Mazowieckiej
- Planetarium Instytutu Nawigacji WSM, Szczecin, ul. Wały Chrobrego 1
- Planetarium (w I Liceum Ogólnokształcącym) Piotrków Trybunalski
- Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne m. Łodzi, Łódź, ul. Pomorska 16
- Planetarium im. Jana Heweliusza, Gimnazjum Potarzyca, ul. Wyzwolenia 65
- Planetarium im. Wł. Dziewulskiego, Toruń, ul. Franciszkańska 15/21
- Planetarium Instytutu Fizyki Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie al. Armii Krajowej 13/15
- Planetarium "Niebo Kopernika", Centrum Nauki "Kopernik", Warszawa (otwarte w 2011 r., kopuła 16 m)

MAPKA wg www.planetarium.pl

zobacz też stronę projektu: